belleelene

Στο μυαλό του μέσου Έλληνα, η Σόφια της Βουλγαρίας υπάρχει μόνο ως φοιτητούπολη για ιατρική – μια προσωρινή στάση, ελλείψει άλλης εναλλακτικής και μόνο αυτό. Δεν παύει όμως να είναι άλλη μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα (άρτι αφιχθείσα και στην ευρωζώνη) με τα δικά της χαρακτηριστικά. Όχι και τόσο απρόσμενα, γεωγραφικά μιλώντας, τα χρόνια μου στο Τόκιο κατέληξαν ώστε οι πιο στενοί μου φίλοι και η αγαπημένη μου συγκάτοικος ήταν από τη Βουλγαρία. Ας δούμε λοιπόν την πόλη μέσα από τα μάτια τους.

Αποβιβάστηκα στη Σόφια πέρσι στα τέλη της άνοιξης. Η φύση είχε ανθίσει και οι μαθητές είχαν φορέσει τα καλά τους για τις τελετές αποφοίτησης, κουστούμια, τουαλέτες και τα συναφή. Prom queens, gather, η φάση έξω από το εθνικό θέατρο, ένιωθα σαν να κρίνω το my style rocks. Κατά τα άλλα, η πόλη έχει όλα τα «τυπικά» αξιοθέατα. Κατεβήκαμε στο κέντρο και πήγαμε στη βουλή, στις πλατείες, στον κεντρικό πεζόδρομο της Βίτοσα (η αντίστοιχη Ερμού), στην Ροτόντα του Αγίου Γεωργίου (η αντίστοιχη Καπνικαρέα), στον καθεδρικό του Αλεξάνδρου Νιέφσκι (η αντίστοιχη Μητρόπολη), και μπροστά από το φημισμένο τραμ (πιο γραφικό από το αντίστοιχο δικό μας).

Ας μελετήσουμε τη γεωγραφία για να καταλάβουμε τη δομή της πόλης. Η Σόφια είναι χτισμένη σε υψόμετρο πάνω σε ένα οροπέδιο, με θέα το βουνό Βίτοσα που φτάνει τα 2290μ. Στην αρχαία εποχή ήταν γνωστή ως Σερδική, κάτι που παραμένει στο όνομα του αντίστοιχου σταθμού του μετρό. Η νότια Βουλγαρία έχει στενή σύνδεση με τη Θράκη, αφού οι Σερδοί ήταν μια θρακική φυλή που εγκαταστάθηκε στον κάμπο. Οι βασικές γειτονιές πέραν του κέντρου είναι γύρω από τη Λεωφόρο Βίτοσα στα νότια, το Λοζενετς ακόμη πιο νότια, το Ομπορίστε στα ανατολικά και η Μπογιάνα με τους καταρράκτες της στα περίχωρα. Η λεωφόρος Βίτοσα καταλήγει στο National Palace of Culture (NDK) όπου κάπου τέτοια εποχή γίνεται το ετήσιο παζάρι βιβλίου. Στο Ομπορίστε βρίσκονται τα πανεπιστήμια και είναι γενικά φοιτητογειτονιά. Στις 24 Μαΐου γιορτάζεται η ημέρα του κυριλλικού αλφαβήτου και έχουν διάφορες εκδηλώσεις προς τιμήν του Κύριλλου και του Μεθόδιου, αλλά και γενικότερα της επιστήμης και των γραμμάτων.

Περνούσαμε τις μέρες κάνοντας απλά καθημερινά πράγματα, τρώγαμε μπανίτσα (τυρόπιτα) και πίναμε ρακή φτιαγμένη από τα χεράκια του μπαμπά της φίλης μου. Πήγαμε στη λαϊκή, αλλά και στη μεγάλη αγορά στη λεωφόρο Knyaginya Maria Luiza. Βρίσκεται ανάμεσα στην εβραϊκή συναγωγή, το τζαμί, την καθολική εκκλησία, την ορθόδοξη εκκλησία της Αγίας Κυριακής και το Περιφερειακό Ιστορικό Μουσείο της Σόφια, όλα αρμονικά τοποθετημένα στο Τρίγωνο της Ανεξιθρησκείας.

Μετά από την περατζάδα στο κέντρο, τι; Μιλάει στο τηλέφωνο ο Ιβάν με τη Μίγκι και της λέει «Την πήγες στα πάρκα; Το βόρειο; Το νότιο; Το ανατολικό; Το δυτικό;» Η πόλη είναι τα πάρκα της. Το πιο όμορφο (για εμένα) είναι το νότιο πάρκο στο Λοζενετς και ο κήπος των Γιατρών στο Ομπορίστε. Στα τέλη της άνοιξης, τα τριαντάφυλλα, το σύμβολο της χώρας, είναι στα φόρτε τους. Πρασινάδα παντού και κυρίως λειτουργικές βρύσες στους δημόσιους χώρους. Αυτή ήταν η παρακαταθήκη του Κομμουνιστικού καθεστώτος που με σόκαρε: μεγάλοι, λειτουργικοί, διαθέσιμοι δημόσιοι χώροι.

Η στιβαρή αρχιτεκτονική, επίσης, φαίνεται κάθε άλλο παρά μουντή, αλλά ίσως φταίει το λαμπερό φως του Ιούνη. Ο δρόμος μπροστά από τη Βουλή είναι στρωμένος με κίτρινα τούβλα. Ήταν δώρο γάμου από την Αυστροουγγαρία στον Βούλγαρο Τσάρο Φερδινάνδο στις αρχές του 20ου αιώνα. Για τους κατοίκους της Σόφιας, η φράση «γεννημένος στα κίτρινα τούβλα» σημαίνει ότι είσαι «βέρος» αριστοκράτης της πόλης. Ταυτόχρονα, είτε νεοκλασικά είτε bauhaus, τα κτίρια συχνά κρύβουν αρκετή τέχνη μέσα και έξω τους. Τα τεράστια τσιμεντένια κτίρια έχουν γίνει ο ιδανικός καμβάς για γκραφίτι, βλ. το Urban Creatures. Με πήγαν σε μια γκαλερί μοντέρνας τέχνης τύπου speakeasy (ίσως μάντεψες το θέμα της έκθεσης: αστακός) το Swimming Pool project, αλλά τα γκραφίτι, οι πίνακες και τα art installations είναι διάχυτα στην πόλη.

Για διάλειμμα, αποφασίσαμε να πάμε μια γρήγορη εκδρομή με το ΚΤΕΛ (λατρεύω να χρησιμοποιώ φτηνά ΜΜΜ στο εξωτερικό, ώστε να παίρνω μια δόση ρεαλισμού) στο Πλόβντιβ, γνωστό ως Φιλιππούπολη σε εμάς. Οι ενημερωτικές πινακίδες έγραφαν ότι είναι μια από τις αρχαιότερες συνεχώς κατοικούμενες πόλεις του κόσμου. Αν και μικρή, θυμίζει περισσότερο τυπική ελληνική πόλη: στη μέση είναι το καλοδιατηρημένο αρχαίο θέατρο και δίπλα η συνοικία με τα διατηρητέα αρχοντικά του 19ου αιώνα, σε κλασσικό στυλ του βαλκανικού βορρά με ξύλινες λεπτομέρειες και προεξέχοντα κλειστά μπαλκόνια.

Η πόλη είναι επτάλοφος σαν τη Ρώμη, αλλά κατάφερα και ανέβηκα μόνο τους πέντε λόφους. Αυτοί είναι το ✓Nebet Tepe, το ✓Dzhambaz Tepe και το ✓Taxim Tepe στην παλιά πόλη, το ✓Sahat Tepe με το ρολόι και το ✓Bunardzhik Tepe με το τεράστιο σοβιετικό μνημείο του Αλιόσα, το ✗Dzhendem Tepe της νεολαίας και το ✗Markovo Tepe που το έκαναν πέτρες για να πλακοστρώσουν την πόλη.

Όλες τις μέρες μου έλεγε η Μίγκι για “το Μπαλκάν, το Μπαλκάν” και δεν καταλάβαινα τι έβλεπα. Ώσπου βγαίνουμε κ αγναντεύουμε από το μπαλκόνι του παλιού ναού Κωνσταντίνου και Ελένης και τότε κατάλαβα. Το Μπαλκάν είναι η ορθογώνια οροσειρά του Αίμου, που χωρίζει τη χώρα σε βορρά νότο και έδωσε το όνομά του σε ολόκληρη τη χερσόνησο.