Στη Μάλτα βρεθήκαμε επειδή ήταν το πιο εύκολα προσβάσιμο νησί για να οργανώσουμε ένα τριήμερο, ξεκινώντας από τρεις διαφορετικές χώρες. Τι περίμενα να δω; 50% Ιταλία, 50% Αγγλία, τα απομεινάρια των Ναϊτών Ιπποτών και κάμποσα καζίνο. Τι είδα τελικά; Έναν επίπεδο βράχο γεμάτο φραγκοσυκιές να ξεπροβάλλει από τη θάλασσα, αραβικά μπαλκόνια και κανονιοβολισμούς από το πρωί μέχρι το βράδυ.
Η Μάλτα είναι ένα κράτος-αρχιπέλαγος ανάμεσα στη Σικελία και τη Βόρεια Αφρική, με κύρια νησιά τη Μάλτα, το Γκόζο και το Κομίνο. Είναι πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ δεν έχει καταφέρει ακόμη να κερδίσει τη Γιουροβίζιον παρότι προσπαθεί κάθε χρόνο. Η ιστορία της τους έχει όλους: Φοίνικες, Ρωμαίοι, Άραβες, Νορμανδοί, Ιωαννίτες Ιππότες, Γάλλοι και τελικά Βρετανοί κυριάρχησαν στο νησί. Ανεξαρτητοποιήθηκε από τη Βρετανία το 1964, αλλά κράτησε την αριστερή οδήγηση, τα αγγλικά ως δεύτερη επίσημη γλώσσα και κάποια κόκκινα τηλεφωνικά κουβούκλια.
Επιλέξαμε την πρώτη εβδομάδα του Σεπτέμβρη επειδή θεωρήσαμε (ορθώς) ότι το καλοκαίρι θα είχε δροσίσει και ο μαζικός τουρισμός θα είχε αναχωρήσει από το νησί. Παρ’ όλα αυτά, πολλά καταλύματα ήταν ακόμη γεμάτα και τελικά βρήκαμε να μείνουμε στη μικρή πόλη Żurrieq, κοντά στο αεροδρόμιο. Ένα μικρό, γραφικό μέρος, με διώροφα σπίτια και μπαλκόνια σαν της Γιαζμίν, δυο φούρνους, δυο σουπερμάρκετ και κανένα μαγαζί για το βράδυ. Στον φούρνο δοκιμάσαμε παραδοσιακά pastizzi, τα μικρά τραγανά πιτάκια με γέμιση αρακά, πουγκιά με τοπικό λευκό τυρί Gbejna, αλλά και σικελικά arancini. Η πρόταση της σπιτονοικοκυράς μας ήταν να πάμε στο πρατήριο δίπλα από το σπίτι και να αγοράσουμε ένα λίτρο παραδοσιακό παγωτό με καραμελωμένη φλούδα πορτοκαλιού και αμύγδαλα. Είχε δίκιο που μας έστειλε εκεί, γιατί το αυθεντικό παγωτό Gelat tan-Nanna κανονικά σερβίρεται μόνο στους γάμους. Ήταν, όμως, πραγματικά πεντανόστιμο. Αν αυτό ήταν το μεγαλύτερο αξιοθέατο μετά τον καθεδρικό της Αγίας Αικατερίνης, καταλαβαίνετε για πόσο μικρό και ήσυχο μέρος μιλάμε.
Ήμασταν, βέβαια, ημι-τυχερές, μιας και προλάβαμε τα μεθεόρτια της ετήσιας Φέστας για την Κατερίνα της Αλεξάνδρειας, που κορυφώνεται την πρώτη Κυριακή του Σεπτέμβρη. Το χωριό ήταν ακόμη ζωηρό, αφού οι χωριανοί ξεστόλιζαν τις τεράστιες κόκκινες σημαίες, τις χριστουγεννιάτικες γιρλάντες και τα χειροποίητα ξυλόγλυπτα τέμπλα. Ακούγοντάς τους να μιλούν, παρατήρησα ότι τα μαλτέζικα ηχούν έντονα αραβικά, παρόλο που γράφονται με λατινικούς χαρακτήρες, και κάθε δεύτερη λέξη ήταν «il-Madonna!». Όχι, όμως, ως θετική επίκληση στην Παναγία. Κάθε μέρα, από τις επτά το πρωί μέχρι τις δώδεκα το βράδυ, αναστατωνόμασταν από τα πυροτεχνήματα. Είναι σημαντικό μέρος της κουλτούρας τους οι εορταστικοί κανονιοβολισμοί. Για το κλείσιμο, διοργάνωσαν και ένα βραδινό πανηγύρι, όπου εθελοντές από την ενορία σέρβιραν ψητά λαχανικά, καλοκαιρινά φρούτα, φρυγανισμένο ψωμί με βούτυρο και στιγμιαίο καφέ, φυσικά υπό τη συνοδεία DJ και λαχειοφόρου αγοράς. Ακριβώς σαν το πανηγύρι στο δικό μου χωριό, απλώς με άλλο μενού (μουσικής και φαγητού).
Όλες τις μετακινήσεις μας τις κάναμε με το δίκτυο λεωφορείων, μιας και το νησί είναι μικρό και καλά διασυνδεδεμένο. Το Ζούριεκ απέχει περίπου το ίδιο από την πρωτεύουσα, τη Βαλέτα, και τη Ραμπάτ, μια επίσης μεγάλη πόλη. Η Ραμπάτ είναι μεγάλη αλλά διατηρεί τα πέτρινα σπίτια της, με μπαλκόνια και κατακόμβες. Όμως της κλέβει τη χάρη η παλιά πόλη της Μδίνα, ή αλλιώς η Σιωπηλή Πόλη. Οι δύο πόλεις είναι ενωμένες και αρκεί να περάσει κανείς την Ελληνική Πύλη για να βρεθεί μέσα στα τείχη. Η Μδίνα είναι ξαφνικά πολύ πιο σοβαρή, με αυστηρό καθολικό στυλ και βαριές πόρτες. Υπήρξε η παλιά πρωτεύουσα της Μάλτας και κουβαλάει αρκετούς αιώνες ιστορίας. Από τα τείχη έχει κανείς πλήρη εποπτεία του νησιού, με καλή ορατότητα στον αρκετά ξηρό κάμπο.
Προς τη νότια πλευρά υπάρχουν άγριες ακτές με βράχια, όπως οι παραθαλάσσιες σπηλιές του Blue Grotto, όπου πήγαμε για βαρκάδα, αλλά και μεγαλιθικοί ναοί σαν του Ħaġar Qim, που είναι παλαιότεροι από τις αιγυπτιακές πυραμίδες. Ενδιαφέρον έχει και το λιμάνι του Marsaxlokk, αν και πλέον έχει τουριστικοποιηθεί υπερβολικά. Κάθε Κυριακή πρωί, όμως, λαμβάνει χώρα η ψαραγορά και από τα τέλη Αυγούστου και μετά είναι διαθέσιμο το αγαπημένο τους ψάρι, το lampuki. Μη ζητήσετε άλλο ψάρι στα εστιατόρια, ψάξτε γι΄αυτό συγκεκριμένα, μου το είπε μια γιαγιά στη στάση που περίμενα το λεωφορείο, και αναμενόμενα είχε δίκιο. Ένα άλλο ιδιαίτερο στοιχείο του λιμανιού είναι η ανοίκεια αιγυπτιακή επιρροή, αφού οι πολύχρωμες ψαρόβαρκες, τα luzzu, έχουν ζωγραφισμένα τα μάτια του Ώρου (l-għajnejn) στην πλώρη για γούρι και ασφάλεια.
Για μπάνιο πήγαμε στα βορειοδυτικά, στην αμμουδερή παραλία Golden Bay. Εκεί μάλλον είχε πάει και όλο το υπόλοιπο νησί, οπότε η θάλασσα ήταν ζεστή σαν ψαρόσουπα. Αν παρατηρήσει κανείς, το νησί έχει έναν τετράγωνο πύργο σε κάθε μικρό ακρωτήρι. Ανεβήκαμε, λοιπόν, το βραχώδες μονοπάτι, προσπεράσαμε τα κρινάκια και φτάσαμε στον κοντινότερό μας πύργο, το Torri ta’ Għajn Tuffieħa, για να δούμε τη δύση του ήλιου.
Κάθε απόγευμα καταλήγαμε στη Βαλέτα για σβήσιμο, φαγητό και νεγκρόνι. Χωρίς να το γνωρίζουμε, μάθαμε ότι το συγκεκριμένο Σαββατοκύριακο, κοντά στις 10 Σεπτέμβρη, ήταν το Μαλτέζικο Pride, οπότε είχε στηθεί ένα ωραίο πάρτι δίπλα στο συντριβάνι με τους Τρίτωνες. Πολλά από τα μαγαζιά στα σοκάκια είχαν ζωντανή μουσική, με το ρεπερτόριο να περιλαμβάνει βρετανικά κλασικά, όπως το Zombie των Cranberries, ώστε να προσελκύσουν το ανάλογο κοινό. Με ζόρισε λίγο η προσαρμογή των ντόπιων στους εισερχόμενους τουρίστες, αλλά έτσι είναι και στη Ρόδο και την Κω. Άλλωστε και οι Ιωαννίτες Ιππότες από τη Ρόδο ήρθαν στη Μάλτα, όταν τελείωσε το φαγοπότι στους Αγίους Τόπους. Δεν μου είναι πρωτόγνωρη αυτή η εκδοχή του τουρισμού. Το κατανοώ, λοιπόν, αλλά το απεχθάνομαι, και αυτός είναι ο λόγος που τη Σλιέμα και τον Άγιο Ιουλιανό τα είδα μόνο από τα τείχη της Βαλέτας. Στον αντίποδα, εντύπωση μου έκανε το γεγονός ότι υπήρχαν ακόμη πολλά λουλούδια στην κεντρική πλατεία αφιερωμένα στη δημοσιογράφο Daphne Caruana Galizia, που δολοφονήθηκε το 2017 για την ερευνητική της δημοσιογραφία γύρω από τη διαφθορά και το οικονομικό έγκλημα. Δεν σε αφήνει να ξεχάσεις ότι η Μάλτα είναι ο παράδεισος των offshore και του ξεπλύματος μαύρου χρήματος.
Ένα απόγευμα πήγαμε στα Upper Barrakka για να δούμε τα κανόνια, κατεβήκαμε τα άπειρα σκαλιά μέχρι την αποβάθρα Lascaris (σιγά μην πληρώναμε για το ασανσέρ) και περάσαμε απέναντι, στις Τρεις Πόλεις. Εκεί, πάνω στο ταξί-βάρκα, μας βρήκε η καταρρακτώδης βροχή, η πρώτη μετά από 118 μέρες αφόρητης ξηρασίας. Δεν θα ξεχάσω τη φάτσα του βαρκάρη όταν συνειδητοποίησε τι λάθος έκανε που μας δέχτηκε για πελάτισσες. Αυτά τα οκτώ λεπτά φάνηκαν αιώνας, όπως και η μία ώρα που μείναμε εγκλωβισμένες στην είσοδο μιας πολυκατοικίας, προσπαθώντας να στύψουμε τα φουστάνια μας από το νερό. Τελικά, όταν ξεμυτίσαμε, μπήκαμε στο κοντινότερο μαγαζί και παραγγείλαμε κοκτέιλ στο happy hour, 1+1. Δηλαδή, 1+1=2 για την καθεμία, για να συνέλθουμε από την ταλαιπωρία. Όταν τελικά σταμάτησε η βροχή και εμφανίστηκαν τα ροζ σύννεφα, αντιληφθήκαμε πόσο άξιζε η βόλτα στη Vittoriosa και τα σοκάκια της Birgu.
Στις τρεις μέρες που είχαμε στη διάθεσή μας, δεν προλάβαμε να πάμε στο Gozo και το Comino, αν και όλοι λένε ότι έχουν εντελώς διαφορετική αύρα από τη Μάλτα. Προλάβαμε όμως και ήπιαμε χυμό φραγκόσυκο και δοκιμάσαμε τρία διαφορετικά πιάτα με χταπόδι για να χαρεί η φίλη μου η Γκρεις. Εγώ αυτό το θεωρώ ένα επιτυχημένο ταξίδι.
