Το κλίμα της Ιαπωνίας

Νομίζω πλέον όποιος έχει σόσιαλ μίντια γνωρίζει πώς η γεωγραφία είναι κούλ. Τι θα λέγατε να μιλήσουμε σήμερα για γεωγραφία και κλίμα λοιπόν; Θα δούμε την Ιαπωνία στο χάρτη, με ποιές χώρες και θάλασσες συνορεύει και θα μάθουμε πώς διαθέτει τέτοια τεράστια ποικιλία μικροκλιμάτων με ενοχλητικότατο καιρό.

Η Ιαπωνία είναι μακριά. Πραγματικά μακριά, έχει γεωγραφικό πλάτος περίπου από τις 20 μέχρι τις 45 μοίρες. Δεν της φαίνεται καθόλου, αλλά αν τη συγκρίνουμε με τα πλάτη άλλον πόλεων, το βόρειο νησί του Χοκκάιντο είναι στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος με της Ρώμη, το Τόκυο με το Λας Βέγκας και το νησί της Οκινάβα με το Μαϊάμι. Σε σχέση με την Αθήνα (37.9838° N), το Τόκυο βρίσκεται χαμηλότερα (35.6762° N), δηλαδή κάπως σαν στην Αίγυπτο.

Χάρτης με τα γεωγραφικά πλάτη της Ιαπωνίας (πηγή: Japan National Tourism Organisation)

Κι όμως, παρότι είναι σχετικά χαμηλά σε συντεταγμένες, η Ιαπωνία δεν έχει το ζεστό κλίμα της μεσογείου. Για όλα φταίνε οι θάλασσες. Στα ανατολικά βρέχεται από τον τεράστιο Ειρηνικό Ωκεανό και στα νότια από τη θάλασσα των Φιλιππίνων με τους τυφώνες της. Στα βόρεια βρέχεται από τη θάλασσα του Οχότσκ που κατεβάζει παγόβουνα καμιά φορά. Η δυτική θάλασσα που βλέπει την ασιατική ήπειρο ονομάζεται θάλασσα της Ιαπωνίας και στενεύει αρκετά κοντά στη Νότια Κορέα. Συχνά κατεβαίνει βοριάς από τη Σιβηρία και δυτικός άνεμος, που μοιάζει με το δικό μας λίβα, από την έρημο Γκόμπι. Το “μαύρο ρεύμα” κουροσίβο (黒= μαύρο,潮=παλίρροια), το γνωστό από τον Καββαδία, ζεσταίνει τις ακτές από το νότιο νησί του Κιούσου προς τα βορειοανατολικά. Ανάμεσα στα στενά με την Κορέα περνούν τα ζεστά νερά του ρεύματος της Τσουσίμα, ναι αυτή από το βιντεοπαιχνίδι με το φάντασμα, το νησί-εμπορικός σταθμός που ενίσχυσε τις σχέσεις Ιαπωνίας-Κορέας στα παλιά τα χρόνια. Ταυτόχρονα, κατεβαίνουν δύο κρύα ρεύματα από το βορρά, το Λίμαν πίσω από τη Σαχαλίνη και το Όγιασίβο (親=πατέρας, 潮=παλίρροια) από τις Κουρίλες νήσους. Η ίδια η χώρα έχει μια συμπαγή βουνίσια ραχοκοκαλιά, με το 70% της επιφάνειάς της να είναι βουνό, ενώ το ψηλότερο σημείο είναι το Φούτζι στα 3.776 μέτρα.

Τοπογραφικός χάρτης της Ιαπωνίες (πηγή: Geospatial Information Authority of Japan)

Υπάρχουν 4 μεγάλα νησιά, που ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα 6.800 νησάκια και βράχους που πιάνονται για νησιά. Το Χοκκάιντο στο βορρά, το Χονσού, που είναι και το μεγαλύτερο, στη μέση, το Κιούσου και το Σικόκου στο νότο. Χοκκάιντο (北海道) σημαίνει ο δρόμος της βόρειας θάλασσας, Χόνσου (本州) σημαίνει κυρίως επικράτεια, Κιούσου (九州) σημαίνει 9 επαρχίες (αν και παλιά το έλεγαν Σαϊκάιντο西海道, δηλαδή δρόμο της δυτικής θάλασσας) και Σικόκου (四国) σημαίνει 4 βασίλεια (από τις 4 περιφέρειες πάνω στο νησί). Το καθένα αντιπροσωπεύει ένα γεωγραφικό διαμέρισμα, εκτός από το Χόνσου, το οποίο λόγω μεγέθους χωρίζεται στις περιοχές Τοχόκου (Φουκουσίμα κτλ), Κάντο (Τόκυο κτλ), Τσούμπου (Ναγκόγια κτλ), Κανσάι (Κυότο κτλ) και Τσουγκόκου (Χιροσίμα κτλ). Τα μισά από τα νησάκια της Ιαπωνίας είναι σε μια θαλασσίτσα που μοιάζει με τη μεσόγειο, τη Σέτο, που σχηματίζεται ανάμεσα στο νότιο κομμάτι του Χόνσου και το Σικόκου. Κάτω χαμηλά, απλώνεται μια γραμμή με συστάδες υποτροπικών νησιών, τα Αμάμι και Οκινάβα. Στα ανατολικά, μέσα στον ειρηνικό, υπάρχει μια μακριά αλυσίδα ηφαιστειακών νησιών, τα νησιά Ίζου. Από παλιά, οι ντόπιοι δε χώριζαν την Ιαπωνία σε βορρά και νότο, αλλά σε ανατολική και δυτική, κάτι που είναι γνώριμο σε όσους έχουν ταξιδέψει με τα τρένα JR, τα οποία διακρίνονται σε JR East και JR West. Κάπως έτσι καθορίστηκε και η ονοματοθεσία, όταν η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε από το Κυότο (京都= πρωτεύουσα + πόλη, στο νούμερο 26 του κάτω χάρτη) στο Τόκυο (東京=ανατολικός + πρωτεύουσα, νούμερο 13). Όχι, το Τόκυο δεν είναι αναγραμματισμός του Κυότο, είναι απλά συνδυασμοί από ομόηχους χαρακτήρες. Αν θέλετε να το κάνουμε πιο δύσκολο, μάθετε ότι την πόλη του Τόκυο τη λένε Τόκυοτο (東京都).

Χάρτης με τις 47 περιφέρειες της Ιαπωνίας (πηγή: wikipedia)

Αυτά τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά είναι που καθορίζουν το κλίμα της Ιαπωνίας. Ας ξεκινήσουμε από το βορρά πηγαίνοντας προς τα κάτω. Στο Χοκκάιντο, η επιρροή από τις παγωμένες θάλασσες της Ρωσίας είναι προφανής. Την έχει την ψυχρούλα του ακόμα και το καλοκαίρι, κάποια ψηλά ανήλιαγα σημεία του δε χάνουν ποτέ το χιόνι τους. Στο νότιο κομμάτι, στην πόλη του Χακοντάτε, όπου φτάνουν τα νερά από το ρεύμα του Τσουγκάρου, κάνει λίιιγο παραπάνω ζέστη. Στη δυτική πλευρά του Χόνσου, έρχονται κρύοι αέρηδες που φέρνουν τόνους χιόνι από την Κορεατική χερσόνησο. Παραδοσιακά, έχουν τα καλύτερα χιονοδρομικά και 2-3 μέτρα χιόνι κάθε χειμώνα. Κάποιες φορές, ο δυτικός άνεμος φέρνει μαζί του και σκόνη από την έρημο Γκόμπι στη Μογγολία. Στην ανατολική πλευρά του Χόνσου κάνουμε το σταυρούλη μας που υπάρχει το Κουροσίβο, γιατί γλυτώνουμε τα πολλά χιόνια το χειμώνα. Οι θερμοκρασίες είναι πιο ήπιες, αλλά δυστυχώς ο ειρηνικός αποφάσισε ότι θέλει να εξατμίζει νερά συνεχώς, με αποτέλεσμα από Μάιο μέχρι Ιούλιο να βρέχει ασυστόλως. Ο καιρός στο Κυότο και εκεί γύρω είναι κάπως σαν την Τρίπολη, μιας και βρίσκεται τριγυρισμένο από βουνά, με κρύους χειμώνες και ζεστά καλοκαίρια. Η εσωτερική θάλασσα του Σέτο είναι ένας μικρός μεσογειακός παράδεισος, με γλυκό κλίμα, ζέστη και ιδανικές συνθήκες για μπορέσουν να καλλιεργηθούν δέντρα ελιάς. Φτάνοντας στο Κιούσου, δυστυχώς το καημένο το νησί εκτός από συνεχείς σεισμούς, υποφέρει και από καταστροφικές πλημμύρες τα καλοκαίρια. Τέλος, τα νησιά του Αμάμι και της Οκινάβα έχουν εξαιρετικό υποτροπικό κλίμα, δηλαδή όχι πάντα καλοκαίρι, αλλά σχεδόν πάντα καλοκαίρι, με συνθήκες κατάλληλες για καλλιέργεια τροπικών φρούτων και ύπαρξη κοραλλιογενών υφάλων με πολύχρωμα ψαράκια.

Χάρτης με 6 τυπικές πρωτεύουσες για τα υποκλίματα της Ιαπωνίας (πηγή: Optimal combination of thermal resistance of insulation materials and primary fuel sources for six climate zones of Japan)

Όταν οι Ιάπωνες βλέπουν ξένους, συνήθως ρωτούν ποιά είναι η εντύπωσή τους για τις 4 εποχές της Ιαπωνίας (για κάποιο λόγο νομίζουν ότι οι δικές τους 4 είναι ξεχωριστές και δεν υπάρχουν αλλού). Ας πάρουμε ως βάση τον καιρό του Τόκυο για να μελετήσουμε τις εποχές. Ο χειμώνας (冬 fuyu) είναι ήπια κρύος, σχετικά ξηρός. Χιονίζει μία-δύο φορές, συνήθως το Φλεβάρη, και το χιόνι λιώνει γρήγορα. Ανθίζουν τα δέντρα, πρώτα τα ούμε, μετά τα σάκουρα, και έρχεται η άνοιξη (春 haru). Για το λίγο που κρατάει, είναι πανέμορφη. Δε βγάζεις τα κοντομάνικα αμέσως, έχει ακόμα μια ελαφριά ψύχρα. Μέχρι που φτάνει το καλοκαίρι (夏 natsu) με τη ζεστή βροχή του και καταλαβαίνεις ότι είναι η εποχή για t-shirt και σαγιονάρα δίχαλο. Την εποχή του τσουγιού (梅雨), δηλαδή την εποχή των βροχών, υπάρχουν δύο περιπτώσεις: είτε έχει όλη μέρα μουντίλα με ασφυκτική υγρασία στην ατμόσφαιρα, είτε βρέχει ξαφνικές, σύντομες μπόρες από το πουθενά. Κυκλοφορεί μια θεωρία ότι τα ιαπωνικά σπίτια είναι χτισμένα για να είναι άνετα ακριβώς αυτήν την ανυπόφορη εποχή του χρόνου (γι’αυτό και πεθαίνεις από το κρύο εντός σπιτιού το χειμώνα). Pro tip: μη πάτε ποτέ Ιαπωνία αρχές καλοκαιριού, θα το μετανιώσετε. Μετά τις μπόρες ακολουθούν κι άλλες βροχές, όμως πιο δυναμικές, η εποχή των τυφώνων Αύγουστο με Σεπτέμβρη. Οι περισσότεροι έρχονται από τις Φιλιππίνες και χτυπούν την Οκινάβα και το Κιούσου, αλλά αρκετοί ακολουθούν την ακτογραμμή φτάνοντας μέχρι το Τόκυο. Οι τυφώνες είναι αρκετά επικίνδυνοι, με ανθρώπους να χάνονται και περιουσίες να βυθίζονται κάθε χρόνο, ακόμα και στο κέντρο του Τόκυο. Για να ξορκίσουν το κακό, εκεί στα τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτέμβρη γίνονται φεστιβάλ πυροτεχνημάτων, όλοι βγαίνουν έξω με δροσερές ρόμπες γιουκατά και βεντάλιες για πικνίκ στη νύχτα με θέα το σόου. Επιτέλους, φτάνει το φθινόπωρο (秋aki), προσωπικά η αγαπημένη μου εποχή στην Ιαπωνία. Έχει την ιδανική θερμοκρασία για ελαφριά ρούχα, τα φύλλα το ιδανικό κόκκινο χρώμα (紅葉koyo) για αντίθεση στις φωτογραφίες. Είναι η καλύτερη εποχή για περπατήματα και δραστηριότητες στη φύση, συνήθως όλα τα εργαστήρια και εταιρίες οργανώνουν τις εκδρομές τους για τότε. Συνολικά, ο ουρανός του Τόκυο είναι συννεφιασμένος το μισό χρόνο, ενώ η υγρή εποχή κρατά πάνω από 7 μήνες. Κατά μέσο όρο βρέχει 134.5 από τις 365 μέρες του χρόνου. Αν δει κανείς το μηνιαίο γράφημα βροχών, είναι ακριβώς ανάποδο από αυτό της Ελλάδας, με πολύ περισσότερα εκατοστά προσπίπτουσας βροχής. Η μέση υγρασία δύσκολα πέφτει κάτω από 50% και ο αέρας είναι συχνά δυνατός. Φυσικά, η κλιματική αλλαγή τα έχει αναστατώσει όλα, με αποτέλεσμα η εποχή των βροχών να έρχεται νωρίτερα, η εποχή των τυφώνων να κρατά περισσότερο ακυρώνοντας τα φεστιβάλ με πυροτεχνήματα, ενώ τα τελευταία χρόνια χιόνισε αφότου τα δέντρα είχαν ανθίσει, με αποτέλεσμα να ο πάγος να κάψει τα λουλούδια του χανάμι.

Χιονισμένα λουλούδια Σάκουρα πέρσυ τον Απρίλη στη Σεταγκάγια του Τόκυο

Τι κρατάμε λοιπόν από όλα αυτά; Να κάνετε ταξίδι στην Ιαπωνία τον Οκτώβρη και να πάτε προς Οκαγιάμα και Σικόκου, πηδώντας από νησί σε νησί στην εσωτερική θάλασσα Σέτο. Άσε που εκτός από ελιές, έχει και κάμποσα κτήρια θαύματα της αρχιτεκτονικής.

3 thoughts on “Το κλίμα της Ιαπωνίας

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: