Ιαπωνική Μυθολογία 101

Περιεχόμενα

  1. Αματεράσου: Η γρκινιάρα αφέντρα
  2. Ιβανάγκα και Κονόχα: Η Μακρυπέτρα και η Τούτα-τα-λουλούδια-που-ανθίζουν
  3. Ιζανάμι και Ιζανάγκι: Ορφέας και Ευριδίκη Reloaded

Αματεράσου: Η γρκινιάρα αφέντρα

Καλλιτεχνική απεικόνιση της Αματεράσου (από την ιστοσελίδα shinto-cocoro.jp)

Στην ιαπωνική μυθολογία, η μάνα του ιαπωνικού λαού είναι μια γυναίκα, η Αματεράσου (天照, μου αρέσει να το διαβάζω ως «ουράνιο τεριγιάκι» γιατί έχει το ίδιο ιδεόγραμμα με τη δημοφιλή σάλτσα). Είναι η προγιαγιά του πρώτου αυτοκράτορα, του Τζινμού. Σε αντίθεση με την ελληνική μυθολογία που ο θεός Ήλιος είναι αρσενικό και η Σελήνη θηλυκή, η Αματεράσου είναι η θέα του φωτός. O αδερφός της, ο Τσουκουγιόμι, είναι ο θεός του φεγγαριού.

Το ιερό σκοινί με χάρτινα φυλαχτά σε σχήμα κεραυνού, λέγεται σιμενάβα (από το τουριστικό πρόγραμμα Isedewa μέσω του οποίου επισκέφτηκα τη Μίε)

Έχει πολλές ιστορίες η Αματεράσου, αλλά η αγαπημένη μου ήταν εκείνη η φορά που είχε τσακωθεί με τον θεό της καταιγίδας, τον Σουσανό. Από τα νεύρα της κλείστηκε σε μια σπηλιά και το φως εξαφανίστηκε από τον κόσμο. Όλοι τρόμαξαν από την επερχόμενη καταστροφή και οι υπόλοιποι θεοί σκέφτηκαν το εξής για να την φέρουν πίσω. Παρίσταναν ότι την αγνοούν εντελώς και οργάνωσαν ένα μεγάλο πάρτι. Η θεά της αυγής, η Αμε-νο-ουζούμε (天鈿女) πήγε έξω από τη σπηλιά και άρχισε να χορεύει έναν βακχικό χορό. Η Αματεράσου παραξενευτηκε που όχι μόνο δεν την παρακαλούσαν, αλλά έκαναν πάρτι κιόλας. Μια συνοδός της είπε ότι βρήκαν έναν άλλο θεό, δυνατότερο, και το γιορτάζουν. Τότε η Αματεράσου βγήκε λίγο έξω από τη σπηλιά να δει ποιος είναι δυνατότερος από αυτήν. Αμέσως, η Ουζούμε εμφάνισε έναν καθρέφτη μπροστά της. Η Αματεράσου είδε την αντανάκλασή της και εντυπωσιάστηκε από τη δύναμη του δήθεν άλλου θεού. Πάνω στην αναμπουμπούλα, κάποιοι θεοί σφράγισαν τη σπηλιά με ένα σκοινί και έτσι το φως επέστρεψε στον κόσμο.

Το εσωτερικό ιερό του Ίσε Τζίνγκου (από το τουριστικό πρόγραμμα Isedewa μέσω του οποίου επισκέφτηκα τη Μίε)
Ο εμπορικός δρόμος της παλιάς πόλης του Ίσε, το Οκάγκε Γιόκοτσο

Το βασικό σημείο λατρείας της Αματεράσου αλλά και βάση των αυτοκρατορικών τελετουργικών είναι ο ναός Ίσε Τζίνγκου στην παραθαλάσσια επαρχία Μίε.

Ιβανάγκα και Κονόχα: Η Μακρυπέτρα και η Τούτα-τα-λουλούδια-που-ανθίζουν

Οι “παντρεμένοι” βράχοι Μεότοίβα (από το τουριστικό πρόγραμμα Isedewa μέσω του οποίου επισκέφτηκα τη Μίε)

Είπαμε ότι ο πρώτος αυτοκράτορας ήταν απόγονος του Νινίγκι, του γιού της Αματεράσου. Όταν έφτασε η ώρα να παντρευτεί, ο Ογιαματσούμι (大山津見神, κυριολεκτικά μεγάλο βουνό και κύμα), ο θεός του βουνού, του προξένεψε τις δυο του κόρες για γάμο. Μάλιστα, και τις δύο, 1+1 δώρο που λέμε.

Η Ιβανάγκα (από την ιστοσελίδα shinto-kokoro.jp)

Ο Νινίγκι όμως θεώρησε ότι δε θέλει την μία κόρη, την Ιβανάγκα (石長比売), γιατί ήταν άσχημη. Το όνομα της σημαίνει μακριά πέτρα, και αν την κρατούσε, οι απόγονοί του θα ζούσαν πολλά χρόνια όπως οι πέτρες. Επειδή την απέρριψε, η ανθρωπότητα καταράστηκε από το θεό του βουνού σε σύντομη ζωή.

Η Κονοχάνα (από την ιστοσελίδα shinto-kokoro.jp)

Τη δεύτερη κόρη, την Κονοχάναγιασακουγια (木花之佐久夜毘売, κυριολεκτικά τα λουλούδια που ανθίζουν) δέχτηκε να την παντρευτεί, αλλά όχι χωρίς δράματα. Η Κονοχάνα (έτσι θα τη λέω για συντομία) έμεινε έγκυος το πρώτο βράδυ και ο Νινίγκι άρχισε τις γκρίνιες ότι το παιδί είναι αλλουνού. Έγινε έξω φρενών η Κονοχάνα, κλείστηκε μέσα στο σπίτι και του έβαλε φωτιά. Αν επιζούσε και αυτή και το παιδί, τότε θα ήταν στα αλήθεια παιδί του Νινίγκι. Τελικά, γέννησε τρεις γιους με ασφάλεια και έγινε προστάτιδα της μητρότητας και της πυροσβεστικής.

Θέα προς το Φούτζι από την παγόδα Τσουρεΐτο στο νομό Γιαμανάσι, σημαντικό τόπο λατρείας της Κονόχα

Η Κονοχάνα είναι η θεά του όρους Φούτζι και εκεί βρίσκεται το σημαντικότερο από τα ιερά της, τα ιερά Σένγκεν (浅間). Γενικά, έχει τα νευράκια της, οπότε όταν είδε ότι το βουνό Γιατσουγκατάκε ήταν ψηλότερο από το Φούτζι, το γκρέμισε. Αυτό συνάδει ελαφρώς με τα γεωλογικά δεδομένα, που λένε ότι κάπως έτσι άλλαξαν τα ύψη των βουνών μέσα στα προηγούμενα χιλιάδες χρόνια.

Ιζανάμι και Ιζανάγκι: Ορφέας και Ευριδίκη Reloaded

Ας μάθουμε για τους γονείς της Αματεράσου. Όταν ο κόσμος γεννήθηκε από το χάος και η γη χωρίστηκε από τον ουρανό, γεννήθηκαν 7 γενιές με ζευγάρια αδερφών-θεών (wink Γαία κ Ουρανός κ Τιτάνες wink). Το ταίρι που μας ενδιαφέρει είναι ο Ιζανάγκι κ η Ιζανάμι. Αυτοί έφτιαξαν τη γη που πατάμε, ανακατεύοντας τη σούπα του κόσμου με μία λόγχη. Οι δυο τους αποφάσισαν να ενωθούν στο πρώτο γάμο. Αλλά η Ιζανάμι, γυναίκα γαρ, έκανε λάθος στο τελετουργικό παίρνοντας την πρωτοβουλία να μιλήσει πρώτη (πάλι οι γυναίκες φταίνε :/). Ο πρώτος τους γιος γεννήθηκε παραμορφωμένος και αργότερα έγινε γνωστός ως Εμπίσου, ο θεός της τύχης με τη φουσκωτή κοιλιά. Τον έβαλαν σε μια βάρκα και τον άφησαν να χαθεί στο πέλαγος, αλλά αυτός έγινε ο προστάτης των ψαράδων.

Το νησί Τοκασίκι στην Οκινάβα

Τη δεύτερη φορά πέτυχαν το τελετουργικό και γέννησαν τα νησιά της Ιαπωνίας και τους υπόλοιπους θεούς. Όταν η Ιζανάμι γεννούσε το θεό της φωτιάς, πέθανε και βρέθηκε στον κάτω κόσμο, το Γιόμι ( 陰府, κυρ. σκοτεινός κόσμος). Ο Ιζανάγκι την ακολούθησε, προσπαθώντας να τη φέρει πίσω αλλά απέτυχε. Η Ιζανάγκι είχε ήδη φάει από το φαγητό της χώρας του σκότους, οπότε έπρεπε να μείνει για πάντα εκεί. Αυτός προσπάθησε να δει τη μορφή της ανάβοντας έναν πυρσό, αλλά την είδε παραμορφωμένη από τη σήψη.

Ο Ιζανάγκι (από την ιστοσελίδα shinto-kokoro.jp)
Η Ιζανάμι (από την ιστοσελίδα shinto-kokoro.jp)

Δε μοιάζει τρομερά με το μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης ή της Περσεφόνης αυτή η ιστορία; Ο Ορφέας έχασε την Ευρυδίκη όταν προσπάθησε να την κοιτάξει, ενώ η Περσεφόνη έφαγε σπόρους από ρόδι κ έμεινε στον κάτω κόσμο. Σε αντίθεση με τους Έλληνες ομοίους του, ο Ιζανάγκι έφυγε από τον κάτω κόσμο κυνηγημένος από μια έξαλλη Ιζανάμι κ την ακολουθία της. Ώσπου βρήκε κάτι ροδάκινα και τα πέταξε στα τέρατα που τον κυνηγούσαν, με αποτέλεσμα το ροδάκινο να γίνει ιερό φρούτο. Βγαίνοντας έξω, σφράγισε την πύλη με ένα βράχο και πήρε διαζύγιο. Η Ιζανάμι του φώναξε ότι θα σκοτώνει 1000 ανθρώπους τη μέρα και αυτός της αποκρίθηκε ότι θα φροντίσει να γεννιούνται 1500 τη μέρα για να τη νικήσει.

Η ακτή της Ενοσίμα στην Καναγκάβα

Για να εξαγνιστεί, ο Ιζανάγκι πλύθηκε στη θάλασσα και γέννησε μόνος του κι άλλους θεούς. Η Αματεράσου (θεά του ήλιου) ξεπετάχτηκε από το αριστερό του μάτι, ο Τσουκουγιόμι (θεός του φεγγαριού) από το δεξί, και ο Σουσανό (θεός της καταιγίδας) από τη μύτη του.

Θέα από το νησί Ίζου Οσίμα στο Τόκιο


Διάβασε κι αυτό:

2 thoughts on “Ιαπωνική Μυθολογία 101

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: